Dla uczczenia 1. rocznicy odejścia do Pana ks. prof. dr. hab. Janusza Nagórnego - teologa moralisty, 19 października na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbyło się sympozjum poświęcone jego osobie i dziełu. Zostało ono zorganizowane przez ks. prof. Krzysztofa Jeżynę z Instytutu Teologii Moralnej KUL w Auli kard. Stefana Wyszyńskiego KUL.
Wykład wprowadzający, ukazujący sylwetkę ks. prof. Nagórnego, wygłosił o. prof. Andrzej Derdziuk. Prelegent ukazał rozległą panoramę życia ks. prof. Nagórnego, wypełnionego pracą nad podstawami teologii moralnej, nad próbą ustalenia jej statusu metodologicznego oraz jej związków z innymi dyscyplinami, jak filozofia, antropologia, psychologia. Ksiądz Nagórny bronił specyfiki uprawiania teologii moralnej z częstym odwoływaniem się do nauczania Jana Pawła II. Prelegent ukazał ponadto portret człowieka o bogatym i złożonym charakterze, oddanego Kościołowi, uniwersytetowi, Instytutowi, najbliższym współpracownikom oraz całej wspólnocie narodowej, której służył, wyjaśniając zawiłe kwestie moralne na falach Radia Maryja czy podczas licznych spotkań i konferencji. Jego talent promotorski (liczne doktoraty i magisteria) zachęca do mówienia o szkole teologii moralnej, a jego analizy życia społecznego i politycznego oraz postulaty kierowane do rządzących skłaniały do porównywania go z ks. Piotrem Skargą.
Kolejną częścią sympozjum były komunikaty uczniów ks. Nagórnego naświetlające różne płaszczyzny jego badań.
Uczniowie ks. prof. Janusza Nagórnego ukazali w swoich wystąpieniach osobę i kierunki badań zapoczątkowane przez ich mistrza. Ksiądz dr Marian Pokrywka mówił na temat "Wokół współczesnego sporu o człowieka", wskazując, że w posoborowej teologii nastąpił zwrot antropologiczny. Ksiądz prof. Nagórny był świadomy, że mimo upływu 40 lat od odnowy teologii moralnej po Soborze Watykańskim II zagubiono pewne poszukiwania. Chodzi o nierozstrzygnięcie zagadnień fundamentalnych, do których zalicza się antropologia. Zapoczątkował w tym celu wykład "Antropologia moralna" dla kursu wyższego Instytutu Teologii Moralnej.
Następnie ks. dr Pokrywka ukazał spór o człowieka jako współczesny kontekst refleksji antropologicznej. Istotą sporu nie jest kłótnia, lecz dialog, który jednak nie dopuszcza kompromisu za cenę prawdy. Spór zatem nie zakłada pokonania przeciwnika, lecz zwycięstwo prawdy. Chrześcijanie mają obowiązek uczestniczyć w tym sporze i nie mogą w nim być agnostykami, gdyż zostali dotknięci blaskiem prawdy. Spór o człowieka dokonuje się także w samym człowieku, w jego sumieniu. Sumienie, jak podkreślał ks. Nagórny, jest dialogiem człowieka z samym sobą, soborowe wskazanie mówi, że jest to dialog człowieka z Bogiem.
Ksiądz prof. Krzysztof Jeżyna mówił na temat "Personalistycznego charakteru moralności chrześcijańskiej", wskazując zakres zainteresowań i pracy ks. Nagórnego. Teolog moralista zapytuje nie tylko o to, co i jak człowiek czyni, ale pyta szczególnie o to, kim on jest przez to, co czyni. Personalizm w teologii moralnej zaowocował zwróceniem uwagi na godność osoby ludzkiej i problem poszanowania praw człowieka, większym poszanowaniem ludzkiej wolności, moralności postaw, a nie tylko moralności czynów. Z personalizmem w teologii moralnej - jak podkreślał ks. Jeżyna - wiąże się eklezjalny wymiar moralności chrześcijańskiej, co więcej, katolik jest zobowiązany nie tylko do pogłębionej refleksji, ale i do apostolstwa oraz ewangelizacji. Ksiądz Nagórny - stwierdził prelegent - krytykował te ruchy religijne, które zamykają się jedynie na formacji wewnętrznej, nie otwierając się na świat.
Na temat "Ekumenicznego kontekstu teologii moralnej" mówił ks. prof. Sławomir Nowosad. Prelegent stwierdził, że podejmując refleksję o ekumenicznej teologii moralnej, stajemy przed pewnym problemem i zadaniem. Sam ks. J. Nagórny nie zajmował się wprost ekumeniczną teologią moralną, choć sprzyjał badaniom poświęconym ekumenizmowi. Ksiądz Nowosad wskazał, że Sobór Watykański II stworzył wielki przełom ekumeniczny. Przełom ten zawiera w sobie trzy kluczowe elementy: nowe zrozumienie eklezjologii, rewizję dotychczasowego spojrzenia na wspólnoty chrześcijańskie niekatolickie, zmianę podejścia do kwestii chrześcijańskiej jedności.
Z kolei ks. prof. Jerzy Gocko, rozwijając temat "Społecznej reorientacji teologii moralnej", stwierdził na początku, że ks. prof. J. Nagórny był teologiem głęboko eklezjalnym, co znaczy, że jego koncepcja teologii moralnej była w głębokim związku z rzeczywistością Kościoła. Na koncepcję teologii moralnej, szczególnie społecznej, ks. prof. Nagórnego wpłynęły dwa czynniki z życia Kościoła w II połowie XX wieku: Sobór Watykański II oraz osoba i nauczanie Jana Pawła II. Wizja moralności społecznej ks. Nagórnego była tym, czym żył i czego nauczał Kościół katolicki. Składało się na nią także nieustanne badanie znaków czasu, by odpowiedzieć na pytania ludzkie dziś. Zdaniem ks. Gocki, wkład ks. prof. Nagórnego w społeczną reorientację teologii moralnej jest kluczowy dla polskiej teologii moralnej.
Ksiądz dr Piotr Kieniewicz, omawiając "Teologię życia ks. prof. J. Nagórnego", stwierdził, że był on "teologiem nadziei" - tak sam o sobie mówił. Wymagał od siebie i od innych, wiedział o skazie grzechu, która odciska się na życiu ludzkim, ale jednocześnie był optymistą, wierzył w człowieka. Ksiądz Kieniewicz nazwał teologię ks. prof. Nagórnego "teologią Nowego Przymierza" i jednocześnie "teologią życia". Ksiądz Nagórny służył życiu, podkreślał i głosił jego wartość. Starał się pokazywać człowiekowi prawdę o nim samym i o Bogu.
Po części wykładowej odbyła się Msza św., której przewodniczył i wygłosił homilię JE ks. bp Wacław Depo.
W przerwie uczestnicy mogli się zapoznać z interesującą wystawą zdjęć ukazującą niezwykłą osobowość ks. prof. Nagórnego.
Na spotkaniu zaprezentowano też ostatnie publikacje ks. prof. Nagórnego: tom felietonów "Odpowiedzialni za przyszłość" oraz wywiad "Polska moralność społeczna". Książka "Odpowiedzialni za przyszłość", wydana przez Fundację Servire Veritati, to zapis felietonów wygłoszonych w cyklu "Myśląc Ojczyzna" na falach Radia Maryja od października 2003 r. do października 2006 roku. Rozważając różnorodne kwestie życia religijnego i społecznego, ks. prof. Nagórny wskazywał na kilka aspektów postawy odpowiedzialności: religijnej - wobec Boga, społecznej - wobec innych, i moralnej - wobec własnego sumienia. Te różne aspekty odpowiedzialności za życie społeczne i kościelne przenikały nauczanie ks. prof. Nagórnego we wszystkich częściach jego rozważań. Ksiądz profesor odnosił się do zdarzeń życia codziennego, dokonującego się w kontekście rodziny, społeczności narodowej, państwowej. Teksty te są znakomitym komentarzem do wydarzeń życia społecznego i politycznego, czynionym z perspektywy bogatego nauczania Ojca Świętego Jana Pawła II.
Następnie odbyła się dyskusja panelowa poświęcona książce "Polska moralność społeczna. Z ks. prof. Januszem Nagórnym rozmawiają ks. Robert Nęcek i ks. Piotr Gąsior". Dotyka ona zasadniczych problemów etyki życia społecznego na progu XXI wieku. W dyskusji oprócz autorów wywiadu wzięli udział ks. prof. dr hab. Jerzy Gocko i redaktor naczelny Polskiego Radia Lublin Ryszard Montusiewicz.
Obrady zakończył ks. prof. dr hab. Krzysztof Jeżyna, dziękując zgromadzonym za przybycie i podkreślając potrzebę kontynuowania refleksji nad intelektualną spuścizną ks. prof. Janusza Nagórnego.
Katarzyna Stępień,
Grzegorz Frejlich
|
